แปลมคธเป็นไทย2550

แปลโดยพยัญชนะ : อเถกทิวสํ สตฺถา ปจฺจูสสมเย...ปตฺตํ คณฺหิ ( วิสาขาวตฺถุ ภาค ๓ )

อเถกทิวสํ สตฺถา ปจฺจูสสมเย โลกํ โวโลเกนฺโต เทวโลกา จวิตฺวา ภทฺทิยนคเร เสฏฐิกุเล นิพฺพตฺตสฺส ภทฺทิยสฺส นาม เสฏฺฐิปุตฺตสฺส อุปนิสฺสยสมฺปตฺตึ ทิสฺวา

อเถกทิวสํ ครั้งนั้นในวันหนึ่ง สตฺถา อ. พระศาสดา โวโลเกนฺโต ทรงตรวจดูอยู่ โลกํ ซึ่งโลก ปจฺจูสสมเย ในสมัยอันขจัดเฉพาะซึ่งมืด ทิสฺวา ทรงเห็นแล้ว อุปนิสฺสยสมฺปตฺตึ ซึ่งความถึงพร้อมแห่งอุปนิสัย เสฏฺฐิปุตฺตสฺส แห่งบุตรของเศรษฐี นาม ชื่อว่า ภทฺทิยสฺส ภัททิยะ จวิตฺวา ผู้จุติแล้ว เทวโลกา จากเทวโลก นิพฺพตฺตสฺส จึงบังเกิดแล้ว เสฏฐิกุเล ในสกุลของเศรษฐี ภทฺทิยนคเร ในพระนครชื่อว่าภัททิยะ กตฺวา ทรงกระทำแล้ว ภตฺตกิจฺจํ ซึ่งกิจด้วยภัต เคเห ในเรือน อนาถปิณฑิกสฺส ของเศรษฐีชื่อว่าอนาถบิณฑิกะ อุตฺตรทฺวาราภิมุโข ทรงเป็นผู้มีพระพักตร์เฉพาะต่อประตูอันตั้งอยู่แล้วในทิศอุดร อโหสิ ได้เป็นแล้ว .

ครั้งนั้นในวันหนึ่ง อ. พระศาสดา ทรงตรวจดูอยู่ ซึ่งโลก ในสมัยอันขจัดเฉพาะซึ่งมืด ทรงเห็นแล้ว ซึ่งความถึงพร้อมแห่งอุปนิสัย แห่งบุตรของเศรษฐี ชื่อว่า ภัททิยะ ผู้จุติแล้ว จากเทวโลก จึงบังเกิดแล้ว ในสกุลของเศรษฐี ในพระนครชื่อว่าภัททิยะ ทรงกระทำแล้ว ซึ่งกิจด้วยภัต ในเรือน ของเศรษฐีชื่อว่าอนาถบิณฑิกะ ทรงเป็นผู้มีพระพักตร์เฉพาะต่อประตูอันตั้งอยู่แล้วในทิศอุดร ได้เป็นแล้ว ฯ

ปกติยาปิ สตฺถา วิสาขาย เคเห ภิกฺขํ คณฺหิตฺวา ทกฺขิณทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา เชตวเน วสติ , อนาถปิณฺฑิกสฺส เคเห ภิกฺขํ คณฺหิตฺวา ปาจีนทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา ปุพฺพาราเม วสติ.

สตฺถา อ. พระศาสดา คณฺหิตฺวา ทรงรับแล้ว ภิกฺขํ ซึ่งภิกษา เคเห ในเรือน วิสาขาย ของนางวิสาขา นิกฺขมิตฺวา เสด็จออกแล้ว ทกฺขิณทฺวาเรน โดยประตูอันตั้งอยู่แล้วในทิศทักษิณ วสติ ย่อมประทับอยู่ เชตวเน ในวิหารชื่อว่าเชตวัน , คณฺหิตฺวา ทรงรับแล้ว ภิกฺขํ ซึ่งภิกษา เคเห ในเรือน อนาถปิณฺฑิกสฺส ของเศรษฐีชื่อว่าอนาถบิณฑิกะ นิกฺขมิตฺวา เสด็จออกแล้ว ปาจีนทฺวาเรน โดยประตูอันตั้งอยู่แล้วในทิศปราจีน วสติ ย่อมประทับอยู่ ปุพฺพาราเม ในวิหารชื่อว่าบุพพาราม ปกติยาปิ แม้ตามปกติ .

อ. พระศาสดา ทรงรับแล้ว ซึ่งภิกษา ในเรือน ของนางวิสาขา เสด็จออกแล้ว โดยประตูอันตั้งอยู่แล้วในทิศทักษิณ ย่อมประทับอยู่ ในวิหารชื่อว่าเชตวัน , ทรงรับแล้ว ซึ่งภิกษา ในเรือน ของเศรษฐีชื่อว่าอนาถบิณฑิกะ เสด็จออกแล้ว โดยประตูอันตั้งอยู่แล้วในทิศปราจีน ย่อมประทับอยู่ ในวิหารชื่อว่าบุพพาราม แม้ตามปกติ ฯ

อุตฺตรทฺวารํ สนฺธาย คจฺฉนฺตํเยว ภควนฺตํ ทิสฺวา " จาริกํ ปกฺกมิสฺสตีติ ชานนฺติ .

( ชนา ) อ. ชน ท. ทิสฺวา เห็นแล้ว ภควนฺตํ ซึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้า คจฺฉนฺติ ผู้เสด็จไปอยู่ สนฺธาย ทรงหมายเอา อุตฺตรทฺวารํ ซึ่งประตูอันตั้งอยู่แล้วในทิศอุดร เอว นั่นเทียว ชานนฺติ ย่อมรู้ว่า " ( ภควา ) อ. พระผู้มีพระภาคเจ้า ปกฺกมิสฺสติ จักเสด็จหลีกไป จาริกํ สู่ที่จาริก " อิติ ดังนี้ ฯ

อ. ชน ท. เห็นแล้ว ซึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้เสด็จไปอยู่ ทรงหมายเอา ซึ่งประตูอันตั้งอยู่แล้วในทิศอุดร นั่นเทียว ย่อมรู้ว่า " อ. พระผู้มีพระภาคเจ้า จักเสด็จหลีกไป สู่ที่จาริก " ดังนี้ ฯ

วิสาขาปิ ตํ ทิวสํ " สตฺถา อุตฺตรทฺวาราภิมุโข คโตติ สุตฺวา ว

ตํ ทิวสํ ในวันนั้น วิสาขาปิ แม้ อ. นางวิสาขา สุตฺวา ว ฟังแล้วเทียวว่า " สตฺถา อ. พระศาสดา อุตฺตรทฺวาราภิมุโข เป็นผู้มีพระพักตร์เฉพาะต่อประตูอันตั้งอยู่แล้วในทิศอุดร ( หุตฺวา ) เป็น คโต เสด็จไปแล้ว " อิติ ดังนี้

ในวันนั้น แม้ อ. นางวิสาขา ฟังแล้วเทียวว่า " อ. พระศาสดา เป็นผู้มีพระพักตร์เฉพาะต่อประตูอันตั้งอยู่แล้วในทิศอุดร เป็น เสด็จไปแล้ว " ดังนี้

เวเคน คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา อาห " จาริกํ คนฺตุกามตฺถ ภนฺเตติ .

คนฺตฺวา ไปแล้ว เวเคน โดยเร็ว วนฺทิตฺวา ถวายความเคารพแล้ว อาห กราบทูลว่า " ภนฺเต ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ( ตุมฺเห ) อ. พระองค์ คนฺตุกามา เป็นผู้ประสงค์เพื่ออันเสด็จไป จาริกํ สู่ที่จาริก อตฺถ ย่อมเป็น ( กึ ) หรือ " อิติ ดังนี้ ฯ

ไปแล้ว โดยเร็ว ถวายความเคารพแล้ว กราบทูลว่า " ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อ. พระองค์ เป็นผู้ประสงค์เพื่ออันเสด็จไป สู่ที่จาริก ย่อมเป็น หรือ " ดังนี้ ฯ

" อาม วิสาเขติ .

( สตฺถา ) อ. พระศาสดา อาห ตรัสแล้วว่า " วิสาเข ดูก่อน วิสาขา อาม เออ ( เอวํ ) อ. อย่างนั้น " อิติ ดังนี้ ฯ

อ. พระศาสดา ตรัสแล้วว่า " ดูก่อน วิสาขา เออ อ. อย่างนั้น " ดังนี้ ฯ

" ภนฺเต เอตฺตกํ ธนํ ปริจฺจชิตฺวา ตุมฺหากํ วิหารํ กาเรมิ , นิวตฺตถ ภนฺเตติ .

( วิสาขา ) อ. นางวิสาขา ( อาห ) ทูลแล้วว่า " ภนฺเต ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ( อหํ ) อ. หม่อมฉัน ปริจฺจชิตฺวา บริจาคแล้ว ธนํ ซึ่งทรัพย์ เอตฺตกํ อันมีประมาณเท่านี้ ( ปุคฺคลํ ) ยังบุคคล กาเรมิ ย่อมให้กระทำ วิหารํ ซึ่งวิหาร ตุมฺหากํ เพื่อพระองค์ , ภนฺเต ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ( ตุมฺเห ) อ. พระองค์ นิวตฺตถ ขอจงเสด็จกลับ " อิติ ดังนี้ ฯ

อ. นางวิสาขา ทูลแล้วว่า " ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อ. หม่อมฉัน บริจาคแล้ว ซึ่งทรัพย์ อันมีประมาณเท่านี้ ยังบุคคล ย่อมให้กระทำ ซึ่งวิหาร เพื่อพระองค์ , ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อ. พระองค์ ขอจงเสด็จกลับ " ดังนี้ ฯ

" อนิวตฺตคมนํ อิทํ วิสาเขติ .

( สตฺถา ) อ. พระศาสดา อาห ตรัสแล้วว่า " วิสาเข ดูก่อน วิสาขา ( คมนํ ) อ. การไป อิทํ นี้ อนิวตฺตคมนํ เป็นการไปอันไม่กลับ ( โหติ ) ย่อมเป็น " อิติ ดังนี้ ฯ

อ. พระศาสดา ตรัสแล้วว่า " ดูก่อน วิสาขา อ. การไป นี้ เป็นการไปอันไม่กลับ ย่อมเป็น " ดังนี้ ฯ

สา " อทฺธา เหตุสมฺปนฺนํ กญฺจิ ปสฺสติ ภควาติ จินเตตฺวา

( วิสาขา ) อ. นางวิสาขา สา นั้น จินเตตฺวา คิดแล้วว่า " ภควา อ. พระผู้มีพระภาคเจ้า ปสฺสติ ย่อมทรงเห็น กญฺจิ ซึ่งใครๆ เหตุสมฺปนฺนํ ผู้ถึงพร้อมแล้วด้วยเหตุ อทฺธา แน่แท้ " อิติ ดังนี้ ฯ

อ. นางวิสาขา นั้น คิดแล้วว่า " อ. พระผู้มีพระภาคเจ้า ย่อมทรงเห็น ซึ่งใครๆ ผู้ถึงพร้อมแล้วด้วยเหตุ แน่แท้ " ดังนี้ ฯ

" เตนหิ ภนฺเต มยฺหํ กตากตวิชานนกํ เอกํ ภิกฺขุ ํ นิวตฺตาเปตฺวา คจฺฉถาติ อาห .

( วิสาขา ) อ. นางวิสาขา ( อาห ) ทูลแล้วว่า " ภนฺเต ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เตนหิ ถ้าอย่างนั้น ( ตุมฺเห ) อ. พระองค์ ภิกฺขุ ํ ทรงยังภิกษุ เอกํ รูปหนึ่ง มยฺหํ กตากตวิชานนกํ ผู้รู้ซึ่งกิจอันหม่อมฉันทำหรือไม่ทำแล้ว นิวตฺตาเปตฺวา ให้กลับแล้ว คจฺฉถ ขอจงเสด็จไป " อิติ ดังนี้ ฯ

อ. นางวิสาขา ทูลแล้วว่า " ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ถ้าอย่างนั้น อ. พระองค์ ทรงยังภิกษุ รูปหนึ่ง ผู้รู้ซึ่งกิจอันหม่อมฉันทำหรือไม่ทำแล้ว ให้กลับแล้ว ขอจงเสด็จไป " ดังนี้ ฯ

" ยํ โรเจสิ , ตสฺส ปตฺตํ คณฺห วิสาเขติ .

( สตฺถา ) อ. พระศาสดา อาห ตรัสแล้วว่า " วิสาเข ดูก่อน วิสาขา ( ตฺวํ ) อ. เธอ โรเจสิ ย่อมชอบใจ ( ภิกฺขุ ํ ) ซึ่งภิกษุ ยํ ใด , ( ตฺวํ ) อ. เธอ คณฺห จงรับ ปตฺตํ ซึ่งบาตร ( ภิกฺขุโน ) ของภิกษุ ตสฺส นั้น " อิติ ดังนี้ ฯ

อ. พระศาสดา ตรัสแล้วว่า " ดูก่อน วิสาขา อ. เธอ ย่อมชอบใจ ซึ่งภิกษุ ใด , อ. เธอ จงรับ ซึ่งบาตร ของภิกษุ นั้น " ดังนี้ ฯ

สา กิญฺจาปิ อานนฺทตฺเถรํ ปิยายติ ,

( วิสาขา ) อ. นางวิสาขา สา นั้น ปิยายติ ย่อมประพฤติรัก อานนฺทตฺเถรํ ซึ่งพระเถระชื่อว่าอานนท์ กิญฺจาปิ แม้ก็จริง ,

อ. นางวิสาขา นั้น ย่อมประพฤติรัก ซึ่งพระเถระชื่อว่าอานนท์ แม้ก็จริง ,

" มหาโมคฺคลฺลานตฺเถโร อิทฺธิมา , เอตํ เม นิสฺสาย กมฺมํ ลหุ ํ นิปฺปชฺชิสฺสตีติ ปน จินฺเตตฺวา

ปน ถึงอย่างนั้น ( วิสาขา ) อ. นางวิสาขา ( สา ) นั้น จินฺเตตฺวา คิดแล้วว่า " มหาโมคฺคลฺลานตฺเถโร อ. พระเถระชื่อว่ามหาโมคคัลลานะ อิทฺธิมา เป็นผู้มีอิทธิฤทธิ์ ( โหติ ) ย่อมเป็น , กมฺมํ อ. การงาน เม ของเรา นิปฺปชฺชิสฺสติ จักสำเร็จ ลหุ ํ เร็ว นิสฺสาย เพราะอาศัย ( เถรํ ) ซึ่งพระเถระ เอตํ นั่น " อิติ ดังนี้ ,

ถึงอย่างนั้น อ. นางวิสาขา นั้น คิดแล้วว่า " อ. พระเถระชื่อว่ามหาโมคคัลลานะ เป็นผู้มีอิทธิฤทธิ์ ย่อมเป็น , อ. การงาน ของเรา จักสำเร็จ เร็ว เพราะอาศัย ซึ่งพระเถระ นั่น " ดังนี้ ,

เถรสฺส ปตฺตํ คณฺหิ .

คณฺหิ รับแล้ว ปตฺตํ ซึ่งบาตร เถรสฺส ของพระเถระ ฯ

รับแล้ว ซึ่งบาตร ของพระเถระ ฯ