สอบวันที่ ๑๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๒
๑. พยัญชนะในบาลีภาษา มีเท่าไร ? พยัญชนะไหนจัดเป็น อโฆสะ, โฆสะ, สถิล
และ ธนิต ?
๒. อาเทสสนธิกิริโยปกรณ์ในสระสนธิ แบ่งเป็นเท่าไร ? อะไรบ้าง ?
โนเหตํ เป็นสนธิอะไร ? ตัดและต่ออย่างไร ?
๓. จงตอบคำถามต่อไปนี้
ก. สัพพนาม คืออะไร ? มีเท่าไร ? อะไรบ้าง ?
ข. ย, อญฺญ, ตุมฺห จัดเป็นสัพพนามชนิดไหน ?
๔. ธาตุ คืออะไร ? ท่านรวบรวมจัดไว้เป็นกี่หมวด ? อะไรบ้าง ?
๕. จงตอบคำถามต่อไปนี้
ก . ศัพท์เช่นไร ชื่อว่า กัตตุสาธนะ และ กรณสาธนะ ?
สาธนะเหล่านี้ท่านบัญญัติให้แปลว่าอย่างไร
ข . กิตปัจจัย ในกิริยากิตก์ มีเท่าไร ? อะไรบ้าง ? ปัจจัยไหน บอกกาลอะไร ?
๖. อะไรชื่อว่าอัพยยีภาวสมาส ? และอัพยยีภาวสมาสนั้นมีเท่าไร ? อะไรบ้าง ?
จตุทฺทิสํ, กตปุญฺโญ (ปุริโส) เป็นสมาสอะไร จงตั้งวิเตราะห์มาดู ?
๗. สมุหตัทธิต มีปัจจัยเท่าไร ? อะไรบ้าง ?
ให้เวลา ๓ ชั่วโมง
เฉลยปัญหา ( ข้อสอบ ) บาลีไวยากรณ์
ประจำปี ๒๕๔๒
๑. พยัญชนะในบาลีภาษา มี ๓๓ ตัว
พยัญชนะที่ ๑ ที่ ๒ ในวรรคทั้ง ๕ คือ ก ข, จ ฉ, ฏ ฐ, ต ถ, ป ผ และ ส
๑๑ ตัวนี้ จัดเป็น อโฆสะ
พยัญชนะที่ ๓ ที่ ๔ ที่ ๕ ในวรรคทั้ง ๕ คือ ค ฆ ง, ช ฌ ญ, ฑ ฒ ณ,
ท ธ น, พ ภ ม, และ ย ร ล ว ส ห ฬ ๒๑ ตัวนี้ จัดเป็น โฆสะ
พยัญชนะที่ ๑ ที่ ๓ ในวรรคทั้ง ๕ จัดเป็น สถิล
พยัญชนะที่ ๒ ที่ ๔ ในวรรคทั้ง ๕ จัดเป็น ธนิต ในคัมภีร์กัจจายนเภท
แสดงไว้ว่า พยัญชนะ ที่สุดวรรค ๕ ตัว ก็เป็น สิถิล ฯ
๒. อาเทสสนธิกิริโยปกรณ์ในสระสนธิ แบ่งเป็น ๒ คือ
แปลงสระเบื้องหน้า ๑ แปลงสระเบื้องหลัง ๑
โนเหตํ เป็นสระสนธิ ตัดเป็น โนหิ - เอตํ
ลบสระหน้า คือ อิ ที่สุดแห่งศัพท์ โนหิ เสีย ต่อเป็น โนเหตํ ฯ
๓. ได้ตอบคำถามต่อไปนี้ ดังนี้
ก. สัพพนาม คือ ชื่อสำหรับใช้แทนนามนาม ที่ออกชื่อมาแล้วเพื่อจะไม่ให้ซ้ำ ๆ
ซาก ๆ ซึ่งไม่เพราะหู มี ๒ คือ ปุริสสัพพนาม ๑ วิเสสนสัพพนาม ๑
ข. ย, อญฺญ จัดเป็นวิเสสนสัพพนาม ชนิด อนิยม ย ศัพท์นั้นพิจารณาเห็นว่า
ไม่เป็นอนิยมแท้ทีเดียว เพราะเข้ากับ ตุมฺห, อมฺห ศัพท์ก็ได้
แต่เมื่อประสงค์แปล ย ศัพท์ ว่า " ใด " แล้วก็ดูเหมือนเป็น อนิยมแท้
ตุมฺห จัดเป็น ปุริสสัพพนาม ฯ
๔. ธาตุ คือ กิริยาศัพท์ที่เป็นมูลราก ท่านรวบรวมจัดไว้เป็น ๘ หมวด คือ
๑. หมวด ภู ธาตุ ๒. หมวด รุธฺ ธาตุ ๓. หมวด ทิวฺ ธาตุ
๔. หมวด สุ ธาตุ ๕. หมวด กี ธาตุ ๖. หมวด คหฺ ธาตุ
๗. หมวด ตนฺ ธาตุ ๘. หมวด จุรฺ ธาตุ ฯ
๕. ได้ตอบคำถามต่อไปนี้ คือ
ก . ศัพท์ใด เป็นชื่อของผู้ทำ คือ ผู้ประกอบกิริยานั้น เป็นต้นว่า กุมภกาโร ผู้ทำ
ซึ่งหม้อ ศัพท์นั้น ชื่อว่า กัตตุสาธนะ ท่านบัญญัติ ให้แปลว่า "ผู้ "
ถ้าลงในอรรถแห่งตัสสีละ แปลว่า "ผู้......โดยปกติ " ฯ
ผู้ทำ ๆ ด้วยสิ่งใด ศัพท์ที่เป็นชื่อของสิ่งนั้น เป็นต้นว่า
พนฺธนํ วัตถุเป็นเครื่องผูก ชื่อว่า
กรณสาธนะ ที่เป็น กัตตุรูป แปลว่า "เป็นเครื่อง...." ก็ได้ "เป็นเหตุ...." ก็ได้
ที่เป็น กัมมรูป แปลว่า "เป็นเครื่องอันเขา...." ก็ได้ "เป็นเหตุอันเขา...." ก็ได้
ข . กิตปัจจัย ในกิริยากิตก์ มี ๓ ตัว คือ อนฺต, ตวนฺตุ, ตาวี
อนฺต บอกปัจจุบันกาล ฯ ตวนฺตุ, ตาวี บอกอดีตกาล ฯ
๖. สมาสที่มีอุปสัคและนิบาตอยู่ข้างหน้า ชื่อว่า อัพยยีภาวสมาส
อัพยยีภาวสมาส มี ๒ คือ อุปสคฺคปุพฺพโก ๑ นิปาตปุพฺพโก ๑
จตุทฺทิสํ เป็น สมาหารทิคุสมาส วิเคราะห์ว่า จตสฺโส ทิสา จตุทฺทิสํ
กตปุญฺโญ (ปุริโส) เป็นตติยาพหุพพิหิสมาส
วิเคราะห์ว่า กตํ ปุญฺญํ เยน โส กตปุญฺโญ (ปุริโส )
๗. สมุหตัทธิต มีปัจจัย ๓ ตัว คือ กณฺ, ณ, ตา ฯ
เฉลยปัญหา(ข้อสอบ)
ประโยค ๑ - ๒
วิชาบาลีไวยากรณ์ พ.ศ. ๒๕๔๒
อักษรสีเหลือง - ปัญหา , อักษรสีขาว - เฉลย
