สอบ วันที่ ๓ มีนาคม ๒๕๕๑
๑. จงเติมคําที่ถูกต้องลงในช่องว่าง ต่อไปนี้
พยัญชนะที่............ในวรรคทั้ง๕ คือ............................และส ๑๑ ตัวนี้
เป็น อโฆสะ, พยัญชนะที่..............ในวรรคทงั้ ๕ คือ ..........................
และ....................๒๑ ตัวนี้ เป็นโฆสะฯ
๒. ในสระสนธิวิกาโร มีเท่าไร ฯ อะไรบ้าง ฯ พุทฺธานสาสนํเป็นสนธิอะไรฯ
๓. ศัพทเช่นไร ชื่อว่า สังขยา ฯ แบ่งเป็นเท่าไร ฯ อะไรบ้าง ฯ จงแจก
จตุ ศัพท์ (สังขยา) เฉพาะอิตถีลิงค์ ด้วยวิภัตติทั้ง ๗ มาดู ฯ
๔. จงตอบคําถามต่อไปนี้
ก. วิภัตติหมวดกาลาติปัตติ บอกกาลอะไรฯแปลว่า อย่างไรฯ
ข. เหตุกัมมวาจก ลงปัจจัยอะไรบ้าง ฯ
๕. ในกิริยากิตก์แบ่ง กาลที่เป็นประธานได้เท่าไรฯ อะไรบ้าง ฯ
รูปวิเคราะห์ต่อไปนี้ เป็น รูป และสาธนะอะไร ฯ
ก. ธมฺมํ จรติ สีเลนาติ ธมฺมจารีฯ
ข. กโรติ เตนาติ กรณํ ฯ
๖. อะไรชื่อว่า กัมมธารยสมาส ฯ และ กัมมธารยสมาส นั้น มีเท่าไร ฯ
อะไรบ้าง ฯ พทุธรตนํ, ปญฺญาปาสาโท จัดเป็นอย่างไหน ฯ
๗. อะไรเรียกว่า ตัทธิต ฯ โดยสังเขปแบ่งเป็นเท่าไร ฯ อะไรบ้าง ฯ
สุเมธโส, ทฺวิธา ลงปัจจัย อะไร ฯ ในตัทธิตไหน ฯ
ให้เวลา ๓ ชั่วโมง.
เฉลยปัญหา ( ข้อสอบ ) บาลีไวยากรณ์
ประจำปี ๒๕๕๑
๑. ได้เติมคําที่ถูกต้องลงในช่องว่างต่อไปนี้
พยัญชนะที่๑ ที่๒ ในวรรคทั้ง ๕ คือ ก ข, จ ฉ, ฏ ฐ, ต ถ, ป ผ และ
ส ๑๑ ตัวนี้ เป็น อโฆสะ พยัญชนะที่๓ ที่๔ ที่๕ ในวรรคทั้ง ๕ คือ
ค ฆ ง, ช ฌ ญ , ฑ ฒ ณ, ท ธ น, พ ภ ม และ ย ร ล ว ห ฬ ๒๑ ตัวนี้เป็น โฆสะ ฯ
๒. ในสระสนธิ วิกาโร มี ๒ คือ วิการในเบื้องต้น ๑ วิการในเบื้องปลาย ๑ ฯ
พุทฺธานสาสนํ เป็น โลปนิคคหิตสนธิฯ
๓. ศัพท์ที่เป็นเครื่องกําหนดนับนามนาม ชื่อว่า สังขยา ฯ แบ่งเป็น ๒ คือ
ปกติสังขยา ๑ ปูรณสังขยา ๑ ฯ
ได้แจก จตุศัพท์ (สังขยา) เฉพาะอิตถีลิงค์ดังนี้
พหุวจนะ
ป. จตสฺโส
ท.ุ จตสฺโส
ต. จตูหิ
จ. จตสฺสนฺนํ
ปฺ. จตูหิ
ฉ. จตสฺสนฺนํ
ส. จตูสุ
๔. ได้ตอบคําถามต่อไปนี้
ก. วิภัตติหมวดกาลาติปัตติ บอกอนาคตกาลแห่งอดีต ฯ แปลว่า
จัก - แล้ว ถ้ามี อ อยู่หน้า แปลว่า จักได้ - แล้ว ฯ
ข. เหตุกัมมวาจก ลงปัจจัย ๑๐ ตัว คือ อ เอ ย ณุ ณา นา ณฺหา
โอ เณ ณย ในกัตตุวาจกนั้นด้วย ลงเหตุปัจจัยคือ ณาเป ด้วย
ลง ย ปัจจัย กับทั้ง อิ อาคมหน้า ย ด้วย ฯ
๕. ใน กิริยากิตก์ แบ่งกาลที่เป็นประธานได้ ๒ คือปัจจุบันกาล ๑ อดีตกาล ๑ ฯ
ก. ธมฺมํ จรติ สีเลนาติ ธมฺมจารี เป็นกัตตุรูป กัตตุสาธนะ
ลงในอรรถแห่ง ตัสสีละ ฯ
ข. กโรติ เตนาติ กรณํ เป็นกัตตุรูป กรณสาธนะ ฯ
๖. นามศัพทสองบท มีวิภัตติและวจนะเป็นอย่างเดียวกัน บทหนึ่งเป็นประธาน
คือเป็นนามนาม บทหนึ่งเป็นวิเสสนะ คือเป็นคุณนาม หรือเป็นคุณนาม
ทั้งสองบท มีบทอื่นเป็นประธานที่ท่านย่อเข้าเป็นบทเดียวกัน ชื่อว่า
กัมมธารยสมาส ฯ กัมมธารยสมาสนั้นมี ๖ อย่าง คือ วิเสสนบุพพบท ๑
วิเสสนุตตรบท ๑ วิเสสโนภยบท ๑ วิเสสโนปมบท ๑ สัมภาวนบุพพบท ๑
อวธารณบุพพบท ๑ ฯ
พุทฺธรตนํ จัดเป็น อวธารณบุพพบท ฯ
ปญฺญาปาสาโท จัดเป็น วิเสสโนปมบท ชนิด อปุมานุตตรบท
มี อปุมา อยู่หลัง ฯ
๗. ปัจจัยหมู่หนึ่งเป็นประโยชน์เกื้อกูลแก่เนื้อความย่อ สําหรับใช้แทนศัพท์
ย่อคําพูดลงให้สั้น เรียกง่าย ๆ เหมือนคําว่า สฺยาเม ชาโต เกิดในสยาม
ลงปัจจัยแทน ชาต เอาไว้แต่ สฺยาม เป็น สยฺามิโก เรียกว่า ตัทธิต ฯ
โดยสังเขปแบ่งเป็น ๓ อย่าง คือ สามัญญตัทธิต ๑ ภาวตัทธิต ๑ อัพยยตัทธิต ๑
สุเมธโส ลง ส ปัจจัยใน ตทัสสัตถิตัทธิต ฯ
ทฺวิธา ลง ธา ปัจจัย ใน วิภาคตัทธิต ฯ
เฉลยปัญหา(ข้อสอบ)
ประโยค ๑ - ๒
วิชาบาลีไวยากรณ์ พ.ศ. ๒๕๕๑
อักษรสีเหลือง - ปัญหา , อักษรสีขาว - เฉลย
